Có một niềm tin mà hồi mới bắt đầu mình tin sái cổ: muốn kiếm được nhiều thì phải làm thật nhiều thứ. Thấy ai bán gì hot cũng muốn nhảy vào. Nền tảng nào mới nổi cũng muốn có mặt. Mình mở hết cửa này tới cửa kia, nghĩ rằng càng nhiều cửa thì càng nhiều cơ hội tiền vào.
Hoá ra mình nhầm. Và mình không nhầm một mình.
Nếu bạn đang xây một công việc online — bán hàng, làm nội dung, xây thương hiệu cá nhân — mà lúc nào cũng thấy mình bận tối mắt nhưng tiền thì không tương xứng, thì bài viết này mình viết cho bạn. Mình muốn kể câu chuyện của một người mình gặp gần đây, một người đã trả giá bằng vài lần phá sản để hiểu ra thế nào là kinh doanh online bền vững.
Người đàn ông và bức ảnh gia đình ghép từ hai tấm
Trong một lớp học gần đây, mình có duyên biết tới anh Phạm Anh Chiến — hiện là CEO của Sonnet Group, người đã hơn mười năm làm trong lĩnh vực Internet Marketing, làm affiliate và TikTok Shop từ những ngày đầu ở Việt Nam.
Nhưng thứ khiến mình nhớ về anh không phải mấy cái chức danh đó.
Anh kể, bố anh là quân nhân, mất khi anh đang học lớp 8 sau nhiều lần tai nạn. Có một chi tiết mình nghe xong cứ lặng đi: đến tận bây giờ, gia đình anh vẫn chỉ có đúng một bức ảnh chụp chung — và bức ảnh duy nhất ấy là ghép lại từ hai tấm khác nhau, vì cả nhà chưa bao giờ kịp chụp chung một lần cho đầy đủ.
Tuổi thơ thiếu thốn, mất bố sớm, rồi anh còn thi trượt đại học tới hai lần. Nghe tới đây, ít ai nghĩ người đó sau này sẽ đứng dạy hàng trăm người cách kinh doanh trên Internet. Nhưng mình kể chuyện anh không phải để bạn thương một hoàn cảnh. Mình kể vì cái cách anh đứng dậy — và một sai lầm rất đắt mà mình nghĩ rất nhiều người trong chúng ta đang mắc mà không biết.
Cái bẫy “càng ôm nhiều càng tốt”
Anh Chiến vào nghề rất sớm. Ngay năm nhất đại học, anh đã xác định phải làm chủ, đi làm thêm, bán hàng, rồi vay 3,5 triệu đồng để đăng ký khoá học Facebook Marketing đầu tiên của đời mình. Năm ba đại học, anh lập công ty đầu tiên, chạy quảng cáo Facebook từ khi nền tảng này còn rất mới ở Việt Nam.
Nghe thì thuận lợi. Nhưng rồi tới giai đoạn mà anh gọi thẳng là những năm “lặp đi lặp lại vòng tròn thành công rồi lại phá sản”, kéo dài từ khoảng 2015 đến 2020.
Vì sao? Anh thừa nhận rất thật: đầu tư vô tội vạ, làm theo cảm xúc, mở quá nhiều lĩnh vực cùng lúc. Thấy cơ hội là lao vào, không đủ tập trung để làm cái nào tới nơi tới chốn. Kết quả là tiền kiếm được ở chỗ này lại đổ vào lấp chỗ kia, và cứ thế xoay vòng cho tới lúc gãy.
Mình nghe mà giật mình, vì đó đúng là cái bẫy mình từng sa vào hồi mới làm. Chúng ta hay nhầm bận rộn với hiệu quả. Mở mười thứ, làm quần quật cả ngày, nhìn có vẻ như đang “cày” ghê lắm. Nhưng mười thứ làng nhàng cộng lại thường không bằng một thứ làm cho ra hồn. Với người kinh doanh online, cái bẫy này còn nguy hiểm hơn, vì trên mạng thứ gì nhìn cũng dễ, nền tảng nào cũng vẫy gọi “qua đây, bên này đang hot”.
Ba bài học để kinh doanh online bền vững, đi đường dài mà không gãy
Từ câu chuyện của anh Chiến, và từ chính những lần mình loay hoay, mình rút ra ba điều muốn chia sẻ lại với bạn. Không phải công thức thần kỳ — chỉ là mấy điều mình ước có ai nói với mình sớm hơn.
1. Chọn một việc, và cho nó đủ thời gian để lớn
Bài học lớn nhất anh Chiến rút ra sau chuỗi phá sản, anh gói gọn trong một câu: chỉ tập trung vào một việc, có mục tiêu rõ ràng, có phương pháp rõ ràng và có kỷ luật.
Nghe đơn giản đến mức dễ bị xem thường. Nhưng để nói được câu đó, anh đã phải trả giá bằng nhiều năm và nhiều lần trắng tay.
Với bạn đang làm nội dung hay bán hàng online, “một việc” ở đây không có nghĩa là cả đời chỉ được làm đúng một thứ. Nó có nghĩa là: trong một giai đoạn, hãy chọn một kênh chính, một nhóm khách chính, một sản phẩm hoặc thông điệp chính — và dồn sức cho nó tới khi nó thật sự đứng vững, rồi mới tính chuyện mở thêm. Đừng vừa TikTok vừa Facebook vừa sàn vừa blog trong khi chưa cái nào ra kết quả. Rải mỏng là cách nhanh nhất để kiệt sức mà vẫn tay trắng.
2. Phương pháp và kỷ luật quan trọng hơn cảm hứng
Điều làm anh Chiến sụp đổ giai đoạn trước là làm theo cảm xúc. Điều kéo anh đứng dậy là làm theo phương pháp.
Mình thấy điều này đúng đến mức khó chịu. Cảm hứng thì hôm có hôm không. Hôm nay xem một video truyền động lực, thấy máu lắm, đăng bài ầm ầm; vài hôm sau tụt mood, im bặt cả tuần. Một công việc online bền vững không thể xây trên thứ lên xuống thất thường như vậy.
Cái thay thế được cảm hứng chính là một quy trình nhỏ mà bạn làm đều: tuần này đăng mấy bài, khung giờ nào, nói về chủ đề gì, chăm sóc khách ra sao. Khi đã có “đường ray”, bạn không còn phải chờ hứng mới làm. Bạn chỉ việc đi. Anh Chiến có một câu mình rất thích, đại ý: mỗi thất bại là một bài học, không phải một dấu chấm hết. Nhưng để một thất bại kịp biến thành bài học, bạn phải ở lại đủ lâu và làm đủ kỷ luật để rút ra được điều gì đó — thay vì bỏ cuộc rồi nhảy sang thứ mới.
3. Xây trên thứ không ai lấy đi được: uy tín và con người thật của bạn
Có một điều mình để ý: sau bao lần đổi nền tảng — Facebook, rồi TikTok, rồi TikTok Shop — thứ đi theo anh Chiến qua mọi lần làm lại không phải một tài khoản hay một trang nào cả. Đó là kinh nghiệm thật và uy tín anh tích cóp được, cùng những học viên tin anh.
Nền tảng thì có thể đổi thuật toán, có thể “bay màu” một trang chỉ sau một đêm. Nhưng thương hiệu cá nhân của bạn — câu chuyện thật của bạn, những người tin bạn, cái nghề bạn làm tới nơi tới chốn — thì không nền tảng nào tịch thu được. Đó mới là tài sản đáng để dồn sức xây, và cũng là thứ khiến việc kinh doanh online của bạn bền thay vì ăn xổi.
Nếu bạn muốn đọc kỹ hơn, mình để đây hành trình làm lại từ con số 0 của anh Phạm Anh Chiến — anh kể rất thật, cả những lần phá sản lẫn cách anh gượng dậy. Muốn xem thêm những chia sẻ về kinh doanh trên Internet, bạn có thể ghé blog chia sẻ về kinh doanh trên Internet của anh.
Vậy hôm nay bạn nên bớt đi điều gì?
Mình viết bài này không phải để rủ bạn làm thêm. Ngược lại — mình muốn rủ bạn bớt đi. Bớt một nền tảng bạn đang gồng cho có. Bớt một dự án phụ đang ngốn sức mà chẳng ra gì. Để dồn cái sức vừa tiết kiệm được đó cho đúng một việc bạn tin là quan trọng nhất.
Anh Chiến mất vài năm và vài lần phá sản mới học được điều đó. Mình mong bạn không cần phải trả cái giá đắt như vậy mới chịu tập trung.
Và mình cũng xin nói thẳng, đúng tinh thần thật lòng: kinh doanh online bền vững là một hành trình dài, mỗi người mỗi hoàn cảnh, không có gì đảm bảo chắc chắn về kết quả hay thu nhập. Mình không hứa với bạn điều gì to tát. Mình chỉ tin một điều giản dị: một việc làm cho tới, bền hơn mười việc làm cho có.
Nếu bạn muốn bắt đầu bằng một bước nhỏ ngay hôm nay, mình có một món quà tặng bạn: ebook miễn phí “Biến Nội Dung Thành Cơ Hội” — những gì mình gom nhặt được để biến trải nghiệm của mình thành nội dung có giá trị, làm đều mà không kiệt sức. Bạn tải ở đây nhé: ebook.lananhdaily.com.
Còn bây giờ mình muốn hỏi bạn một câu: nếu tuần này chỉ được giữ lại đúng một việc để làm cho tới nơi, bạn sẽ chọn việc gì?
📌 Tìm hiểu thêm về anh Phạm Anh Chiến: hành trình làm lại từ con số 0 và cách xây dựng sự nghiệp trên Internet